Ramai pekerja di Malaysia masih keliru dengan istilah layoff, retrenchment, dan termination walaupun ketiga-tiganya melibatkan kehilangan pekerjaan. Ada syarikat pula menggunakan istilah tertentu bagi memudahkan keadaan sebenar.
Ada pekerja yang panik bila mendengar perkataan “layoff”, sedangkan situasi sebenar hanya sementara. Ada juga yang disuruh menandatangani surat termination tanpa sedar mereka sebenarnya mungkin layak mendapat pampasan retrenchment.
Masalahnya di sini bukan sekadar bahasa korporat. Ia melibatkan hak pekerja, pampasan, notis penamatan dan perlindungan undang-undang.
Artikel ini akan menjelaskan perbezaan sebenar antara layoff, retrenchment, dan termination di Malaysia supaya pekerja dan majikan lebih memahami maksud setiap istilah dari sudut undang-undang pekerjaan.
Kenapa Ramai Keliru Dengan Istilah Pemberhentian Kerja?
Dalam dunia kerja, hampir semua bentuk kehilangan pekerjaan sering diringkaskan sebagai “buang kerja”. Tidak kira sama ada pekerja diberhentikan kerana disiplin, kontrak tamat, syarikat rugi, atau operasi dihentikan sementara, semuanya dianggap sama oleh ramai orang.
Selain itu, ada juga syarikat menggunakan perkataan seperti:
- restructuring
- downsizing
- workforce optimisation
- rightsizing
- business realignment
Tetapi akhirnya maksud sebenar tetap melibatkan pengurangan pekerja.
Dalam masa yang sama, ada pekerja yang menggunakan perkataan layoff untuk semua jenis pemberhentian kerja walaupun situasi tersebut sebenarnya termination atau retrenchment.
Hakikatnya, hak pekerja berbeza mengikut jenis pemberhentian yang berlaku.
Ada situasi di mana pekerja tidak layak menerima pampasan. Ada juga keadaan di mana syarikat wajib membayar faedah penamatan kerja mengikut undang-undang.
Sebab itu penting untuk membezakan antara:
- pemberhentian sementara
- pemberhentian kekal
- pemecatan disiplin
- tamat kontrak kerja
- lebihan tenaga kerja
- penamatan atas faktor prestasi
Kesilapan memahami istilah ini boleh menyebabkan pekerja menandatangani dokumen tanpa memahami implikasi sebenar terhadap hak mereka sendiri.
Apa Itu Termination?
Termination merujuk kepada penamatan kontrak perkhidmatan antara pekerja dan majikan secara umum. Ia boleh berlaku sama ada oleh pihak majikan atau pekerja sendiri.
Dalam konteks pekerjaan, termination biasanya berlaku atas sebab tertentu yang melibatkan individu pekerja atau status kontrak pekerjaan tersebut. Antara sebab termination yang biasa berlaku ialah:
- tamat tempoh kontrak
- prestasi kerja tidak memuaskan
- ketidakhadiran tanpa alasan
- pelanggaran disiplin
- kegagalan mematuhi polisi syarikat
- peletakan jawatan
Dalam banyak keadaan, termination sering dikaitkan dengan pemecatan pekerja akibat salah laku atau kegagalan memenuhi syarat pekerjaan.
Hak Pekerja Dalam Kes Termination
Di bawah Seksyen 13 Akta Kerja 1955, majikan perlu:
- memberi notis penamatan
- atau membayar gaji ganti notis
Tempoh notis pula biasanya bergantung kepada:
- syarat dalam kontrak pekerjaan
- tempoh perkhidmatan pekerja
- peruntukan undang-undang yang berkaitan
Namun begitu, pekerja yang diterminate tidak semestinya layak menerima pampasan pemberhentian kerja kecuali jika dinyatakan dalam kontrak pekerjaan atau polisi syarikat.
Contoh Situasi Termination
Antara contoh termination yang biasa berlaku termasuk:
- pekerja ponteng kerja secara berulang
- pekerja gagal mencapai KPI selepas diberi amaran
- kontrak fixed-term tamat
- pekerja melanggar polisi disiplin syarikat
- pekerja berhenti kerja secara rasmi
Dalam situasi ini, hubungan pekerjaan ditamatkan atas faktor individu pekerja atau tamatnya kontrak perkhidmatan.
Apa Itu Layoff?
Layoff merujuk kepada pemberhentian kerja sementara atau temporary lay-off. Dalam Bahasa Melayu, ia juga dikenali sebagai rentikerja sementara. Ia biasanya berlaku apabila syarikat menghadapi gangguan operasi sementara seperti:
- kekurangan kerja
- penurunan permintaan pasaran
- masalah ekonomi
- projek tertangguh
- operasi dihentikan sementara
Berbeza dengan retrenchment, layoff tidak semestinya bermaksud pekerja kehilangan kerja secara kekal.
Layoff Tidak Sama Dengan Buang Kerja Kekal
Ramai pekerja panik apabila mendengar perkataan layoff kerana menyangka mereka sudah dibuang kerja sepenuhnya. Hakikatnya, dalam banyak situasi, pekerja masih boleh dipanggil semula bekerja apabila operasi syarikat kembali stabil.
Sebab itu layoff dianggap sebagai pemberhentian sementara dan bukannya penamatan kerja kekal.
Di Malaysia, layoff dirujuk di bawah Peraturan 5(1), Peraturan-Peraturan Kerja (Faedah Penamatan dan Rentikerja Sentara) 1980.
Mengikut peraturan tersebut, situasi layoff berlaku apabila majikan tidak menyediakan:
- kerja
- atau gaji
selama sekurang-kurangnya 12 hari dalam tempoh 4 minggu berturut-turut.
Jika syarat ini dipenuhi, pekerja mungkin layak menerima faedah rentikerja sementara.
Siapa Yang Terlibat Dalam Layoff?
Layoff kebiasaannya melibatkan pekerja seperti:
- pekerja bergaji harian
- pekerja hourly rate
- pekerja task-work
- pekerja piece rate
Ia secara umumnya tidak terpakai kepada pekerja bulanan kerana struktur pembayaran mereka berbeza.
Contoh Situasi Layoff
Antara contoh layoff yang sering berlaku ialah:
- kilang menghentikan operasi sementara
- projek syarikat ditangguhkan
- kekurangan tempahan pelanggan
- krisis ekonomi jangka pendek
- gangguan rantaian bekalan
Dalam keadaan ini, syarikat biasanya masih berharap operasi dapat diteruskan semula pada masa hadapan.
Apa Itu Retrenchment?
Retrenchment ialah pemberhentian kerja secara kekal akibat lebihan pekerja atau redundancy dalam sesebuah organisasi. Ia berlaku apabila syarikat tidak lagi memerlukan jumlah pekerja sedia ada disebabkan perubahan operasi atau tekanan perniagaan.
Berbeza dengan termination, retrenchment bukan berpunca daripada salah laku pekerja. Retrenchment biasanya berlaku apabila syarikat mengalami perubahan besar seperti:
- penyusunan semula organisasi
- pengurangan pengeluaran
- penutupan jabatan
- penggabungan syarikat
- automasi proses kerja
- penggunaan teknologi baharu
- tekanan kewangan syarikat
Dalam banyak kes, pekerja kehilangan kerja bukan kerana mereka gagal bekerja, tetapi kerana jawatan tersebut sudah tidak diperlukan lagi.
Kewajipan Majikan Dalam Kes Retrenchment
Jika berlaku retrenchment, majikan perlu melaporkan pemberhentian tersebut kepada Jabatan Tenaga Kerja (JTK). Proses ini dilakukan menggunakan Borang PK atau Pemberitahuan Pemberhentian Kerja.
Langkah ini penting bagi memastikan proses pengurangan pekerja direkod dan dipantau mengikut undang-undang pekerjaan di Malaysia.
Pampasan Retrenchment Yang Perlu Dibayar
Pekerja yang terlibat dalam retrenchment lazimnya layak menerima faedah penamatan kerja berdasarkan tempoh perkhidmatan mereka.
Kadar minimum yang ditetapkan ialah:
- Kurang 2 Tahun Perkhidmatan
- 10 hari gaji bagi setiap tahun perkhidmatan
- 2 Hingga 5 Tahun
- 15 hari gaji bagi setiap tahun perkhidmatan
- Lebih 5 Tahun
- 20 hari gaji bagi setiap tahun perkhidmatan
Tempoh Bayaran Pampasan
Faedah penamatan kerja perlu dibayar dalam tempoh 7 hari selepas tarikh pemberhentian. Jika tempoh perkhidmatan tidak genap setahun, pengiraan perlu dibuat secara pro-rata.
Contoh Situasi Retrenchment
Antara contoh retrenchment yang sering berlaku termasuk:
- syarikat menutup satu jabatan
- perniagaan mengalami kerugian besar
- automasi menggantikan kerja manual
- penggunaan AI mengurangkan keperluan tenaga kerja
- penggabungan organisasi menyebabkan lebihan pekerja
Dalam situasi ini, pekerja kehilangan kerja kerana jawatan tersebut sudah tidak lagi diperlukan oleh syarikat.
Apa Yang Pekerja Patut Buat Jika Diberhentikan Kerja?
Jika menerima notis pemberhentian kerja, jangan terus panik atau terburu-buru menandatangani dokumen. Sebaliknya:
- minta surat rasmi penamatan kerja
- semak jenis pemberhentian
- fahami hak notis dan pampasan
- simpan rekod komunikasi
- semak kontrak pekerjaan
- rujuk Jabatan Tenaga Kerja jika terdapat keraguan
Dalam banyak keadaan, pemahaman tentang istilah undang-undang pekerjaan boleh menentukan sama ada pekerja menerima hak mereka sepenuhnya atau tidak.
Baca juga: Panduan Pemecatan dan Pemberhentian Pekerja Di Malaysia
Kesimpulannya, tidak semua situasi “buang kerja” membawa maksud yang sama. Layoff, retrenchment, dan termination mempunyai definisi undang-undang yang berbeza serta melibatkan hak pekerja yang berlainan.
Ada yang bersifat sementara. Ada yang kekal. Ada yang berkait dengan disiplin individu, dan ada pula berlaku kerana syarikat tidak lagi memerlukan jawatan tersebut. Sebab itu pekerja perlu memahami jenis pemberhentian kerja yang sebenar sebelum menerima tawaran penyelesaian atau menandatangani dokumen daripada syarikat.
Pengurusan Pekerja Boleh Jadi Mencabar Tanpa MySyarikat!
Sebagai majikan, menguruskan pelbagai jenis pekerja boleh menjadi tugas yang rumit. Tanpa sistem yang teratur, risiko salah pengiraan, rekod bercelaru, atau ketidakpatuhan terhadap polisi adalah tinggi.
Perkenalkan MySyarikat, sistem HRMS (Human Resource Management System) automasi yang membantu majikan:
- Mengautomasikan tugasan: Semua tugasan direkodkan secara digital untuk memudahkan semakan.
- Menguruskan pengurusan secara online: Sebarang tugasan kini boleh diakses dengan satu klik.
- Memastikan pematuhan: Sistem direka untuk mematuhi undang-undang kerja di Malaysia.
Tidak kira sama ada anda majikan SME atau syarikat besar, MySyarikat adalah penyelesaian lengkap untuk pengurusan sumber manusia anda!
Mari BOOK DEMO untuk mendapatkan sistem MySyarikat sekarang!
