Apakah Kesatuan Sekerja dan Kepentingannya Kepada Pekerja?

Dalam banyak syarikat, ada satu realiti yang jarang disebut, iaitu pekerja sering bercakap tetapi tidak benar-benar didengar. Bukan kerana mereka tiada suara, tetapi kerana suara itu bersendirian.

Di sinilah kesatuan sekerja masuk sebagai sesuatu yang lebih daripada sekadar ‘persatuan’. Ia adalah cara untuk menukar suara individu menjadi tekanan kolektif yang lebih tersusun, lebih kuat, dan lebih sukar untuk diabaikan.

Dalam konteks Malaysia, perkara ini bukan sekadar idealisme. Ia dilindungi di bawah Akta Kerja 1955, yang secara jelas melarang majikan daripada menghalang pekerja menyertai kesatuan. Maksudnya hak untuk bersatu itu bukan pilihan tambahan tetapi ia adalah hak asas.

Jadi, sebelum kita pergi jauh, kita perlu jawab satu perkara penting, apa sebenarnya kesatuan sekerja, dan kenapa ia masih relevan dalam dunia kerja hari ini?

Akta Kesatuan Sekerja 1959

Untuk memahami struktur sebenar kesatuan sekerja, kita perlu rujuk Akta Kesatuan Sekerja 1959. Undang-undang ini bukan sekadar dokumen rasmi, ia adalah rangka kerja yang menentukan bagaimana pekerja boleh bersatu, bersuara, dan bertindak.

Secara ringkas, kesatuan sekerja ialah gabungan pekerja (atau majikan) dalam industri yang sama, yang ditubuhkan secara sah untuk menjaga kepentingan bersama.

Yang lebih penting adalah dua perkara yang sering jadi sebab kenapa kesatuan ini wujud:

• Pekerja mahu ruang untuk mengadu tanpa rasa ‘ini boleh makan diri aku balik’
• Pekerja mahu berunding sebagai satu kumpulan, bukan seorang demi seorang

Menariknya, kesatuan sekerja di Malaysia bukan hanya untuk pekerja bawahan. Ia datang dalam tiga bentuk:

• Kesatuan sektor awam
• Kesatuan sektor swasta
• Kesatuan majikan

Dan untuk menubuhkannya? Tidak serumit yang disangka. Cukup tujuh orang pekerja (bukan daripada peringkat pengurusan atau eksekutif), dan proses pendaftaran boleh dimulakan.

Tujuan Kesatuan Sekerja Diwujudkan

Kalau nak ringkaskan dalam satu ayat: kesatuan sekerja wujud supaya pekerja tidak perlu melawan sistem seorang diri.

Ia bukan sekadar tempat berkumpul. Ia adalah alat.

Alat untuk tiga perkara utama:

• Jadi wakil bila ada konflik
  • Bila isu timbul seperti gaji, beban kerja, layanan tidak adil, kesatuan menjadi orang tengah yang bercakap bagi pihak pekerja. Bukan emosi, tapi posisi rasmi.
• Buka akses kepada sokongan tambahan
  • Banyak kesatuan menyediakan latihan, bantuan kebajikan, bahkan sokongan kos hidup. Perkara yang jarang ditawarkan secara terus oleh majikan.
• Runding secara kolektif
  • Ini bahagian paling penting. Dalam soal gaji dan faedah, kesatuan memberi leverage. Bukan lagi “saya minta naik gaji”, tetapi “kami runding sebagai satu kumpulan”.

Bayangkan situasi yang mudah.

Sekumpulan pekerja ladang kelapa sawit berdepan isu gaji rendah. Tanpa kesatuan, mereka mungkin berprotes atau, lebih teruk, berhenti kerja tanpa hasil.

Dengan kesatuan, isu itu masuk ke meja rundingan.

Tambahan pula, di bawah Seksyen 8 Akta Kerja 1955, majikan tidak boleh meletakkan sebarang syarat dalam kontrak yang menghalang pekerja menyertai kesatuan sekerja.

Masalah Kesatuan Sekerja Malaysia

Di atas kertas, semuanya nampak jelas. Tetapi realitinya berbeza.

Menurut Jabatan Hal Ehwal Kesatuan Sekerja Malaysia, pada tahun 2022 hanya terdapat 767 kesatuan sekerja berdaftar sekitar 5.8% daripada keseluruhan tenaga kerja.

Lebih mengejutkan, kurang daripada 2% pekerja hari ini dilindungi oleh rundingan kolektif.

Itu angka yang kecil. Terlalu kecil.

Dan ia menimbulkan satu persoalan yang agak tidak selesa—adakah pekerja tidak nampak kepentingan kesatuan sekerja, atau mereka rasa ia tidak memberi kesan?

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, kerajaan mula menggesa lebih banyak penubuhan kesatuan, dengan sasaran sekitar 25% penyertaan dalam tempoh lima tahun.

Tetapi realitinya, kesedaran tidak boleh dipaksa. Ia perlu datang daripada pengalaman biasanya selepas pekerja mula rasa sistem itu tidak menyebelahi mereka.

Baca juga: Undang-Undang Kerja Malaysia: Panduan Lengkap Akta Kerja 1955

Kesimpulannya, kesatuan sekerja bukan tentang melawan majikan. Ia tentang menyeimbangkan hubungan. Dalam dunia kerja yang semakin kompleks dengan tekanan KPI, kos hidup meningkat, dan ketidakpastian ekonomi bergantung kepada suara individu sahaja selalunya tidak cukup.

Kesatuan memberi struktur kepada suara itu. Dan dalam banyak kes, itu sahaja yang membezakan antara “didengar” dan “diabaikan”.

Pengurusan Pekerja Boleh Jadi Mencabar Tanpa MySyarikat!

Sebagai majikan, menguruskan pelbagai jenis pekerja boleh menjadi tugas yang rumit. Tanpa sistem yang teratur, risiko salah pengiraan, rekod bercelaru, atau ketidakpatuhan terhadap polisi adalah tinggi.

Perkenalkan MySyarikat, sistem HRMS (Human Resource Management System) automasi yang membantu majikan:

• Mengautomasikan tugasan: Semua tugasan direkodkan secara digital untuk memudahkan semakan.
• Menguruskan pengurusan secara online: Sebarang tugasan kini boleh diakses dengan satu klik.
• Memastikan pematuhan: Sistem direka untuk mematuhi undang-undang kerja di Malaysia.

Tidak kira sama ada anda majikan SME atau syarikat besar, MySyarikat adalah penyelesaian lengkap untuk pengurusan sumber manusia anda!

Mari BOOK DEMO untuk mendapatkan sistem MySyarikat sekarang!