Di jalan raya, kita lihat pemandu e-hailing bergerak dari satu destinasi ke destinasi lain. Di lorong-lorong bandar, penghantar makanan menunggu pesanan seterusnya. Di ruang digital, freelancer menyiapkan projek tanpa pejabat tetap.
Ekonomi gig bukan lagi pendapatan sampingan. Ia adalah tulang belakang senyap kepada mobiliti dan perkhidmatan moden. Namun, kebebasan ini lama bergerak tanpa jaring keselamatan yang jelas.
Kemunculan Akta Pekerja Gig 2025 (Akta 872) menandakan satu peralihan penting dalam undang-undang buruh Malaysia. Buat pertama kalinya, pekerja gig diberikan struktur perlindungan minimum yang khusus, bukan sekadar bergantung pada kontrak biasa.
Apakah Akta Pekerja Gig 2025 (Akta 872)?
Akta Pekerja Gig 2025 (Akta 872) ialah undang-undang khusus yang digubal untuk melindungi individu yang bekerja di bawah model ekonomi gig melalui perjanjian perkhidmatan dengan entiti kontrak atau platform digital.
Akta ini bertujuan untuk:
- Menetapkan hak minimum pekerja gig
- Menyediakan perlindungan keselamatan sosial
- Memperkenalkan Tribunal Pekerja Gig sebagai mekanisme penyelesaian pertikaian
Secara asasnya, ia menstrukturkan semula hubungan antara pekerja gig dan platform digital agar lebih seimbang dan telus.
Siapa Yang Dilindungi?
Skop perlindungan merangkumi individu yang menawarkan perkhidmatan secara bebas melalui platform digital atau perjanjian perkhidmatan termasuk:
- Pemandu e-hailing
- Penghantar makanan
- Penyedia perkhidmatan bebas lain yang memenuhi definisi pekerja gig di bawah akta
Akta ini mengiktiraf bahawa walaupun mereka bukan pekerja tradisional, mereka tetap berhak kepada perlindungan minimum.
Struktur Wajib Perjanjian Perkhidmatan
Salah satu pembaharuan utama di bawah Akta 872 ialah keperluan standard dalam perjanjian perkhidmatan gig.
Setiap perjanjian perkhidmatan mesti menyatakan dengan jelas:
- Pihak-pihak dalam perjanjian
- Tempoh perkhidmatan
- Skop kerja atau perkhidmatan
- Obligasi kedua-dua pihak
- Kadar pendapatan dan kaedah pembayaran
- Faedah atau tip (jika ada)
- Terma yang kurang memihak kepada pekerja gig akan terbatal dan digantikan dengan peruntukan Akta.
- Terma yang lebih baik daripada standard minimum dibenarkan.
- Perjanjian sedia ada sebelum akta berkuat kuasa kekal sah sehingga tamat tempohnya.
Hak Pekerja Gig Yang Dijamin Di Bawah Akta 872
- Hak Makluman dan Ketelusan
- Dimaklumkan terma kontrak sebelum bersetuju
- Mengetahui kadar pendapatan dan sebarang perubahan
- Dimaklumkan kaedah pembayaran
- Dimaklumkan mengenai sistem pemantauan automatik (bagi platform digital)
- Mendapat hak semakan bukan automatik terhadap keputusan sistem
- Hak Pembayaran Pendapatan
- Pendapatan mesti dibayar dalam tempoh yang dipersetujui.
- Jika tiada tempoh dinyatakan dalam kontrak, bayaran hendaklah dibuat dalam masa maksimum tujuh hari.
- Perlindungan Daripada Penamatan Tidak Munasabah
- Pekerja gig tidak boleh ditamatkan tanpa sebab munasabah.
- Sekiranya berlaku penamatan yang dipertikaikan, mereka berhak menggunakan mekanisme penyelesaian pertikaian yang ditetapkan di bawah akta.
- Hak Dokumentasi dan Potongan Pendapatan
- Slip pendapatan adalah wajib.
- Potongan pendapatan hanya dibenarkan bagi:
- Lebihan bayaran (overpayment)
- Keperluan undang-undang
- Potongan yang dibenarkan oleh Ketua Pengarah
Larangan dan Perlindungan Tambahan
Akta Pekerja Gig 2025 turut memperkenalkan larangan khusus terhadap entiti kontrak.
Larangan Terhadap Entiti Kontrak
Entiti kontrak tidak boleh:
- Menghalang pekerja gig membuat perjanjian dengan pihak lain
- Melakukan diskriminasi dari segi suasana kerja atau pendapatan
- Menamatkan perkhidmatan tanpa sebab munasabah
Hak Kebebasan Berpersatuan
- Pekerja gig berhak menyertai persatuan pekerja gig.
- Hak kolektif ini memberi ruang rundingan yang lebih tersusun dalam jangka panjang.
Penggantungan Akses Platform
Platform digital boleh menggantung akses pekerja gig untuk tempoh maksimum 14 hari bagi tujuan siasatan salah laku.
Namun, beberapa syarat perlu dipatuhi:
- Hak untuk didengar
- Penjelasan bertulis wajib diberikan
- Jika tiada salah laku dibuktikan, bayaran separuh purata harian perlu dibayar
Perlindungan Keselamatan Sosial dan Kesihatan
Caruman dan Insurans
Entiti kontrak diwajibkan mencarum kepada PERKESO dan menyediakan perlindungan insurans. Pekerja gig turut mendapat akses kepada skim LINDUNG 24 Jam, memperluas jaringan keselamatan sosial dalam sektor ini.
Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan
Akta ini turut meletakkan tanggungjawab kepada entiti kontrak untuk menyediakan persekitaran kerja yang selamat, selaras dengan prinsip keselamatan dan kesihatan pekerjaan (OSH). Ekonomi gig tidak lagi beroperasi tanpa tanggung jawab terhadap risiko pekerjaan.
Baca juga: Hak Pekerja e-Hailing di Malaysia
Kesimpulannya, Akta 872 bukan sekadar tambahan dalam senarai perundangan. Ia adalah pengiktirafan bahawa ekonomi gig bukan trend sementara. Ia adalah struktur perlindungan baharu yang mengimbangi fleksibiliti dan keadilan.
Dengan penguatkuasaan Akta Pekerja Gig 2025 (Akta 872), Malaysia melangkah ke fasa seterusnya di mana inovasi digital tidak lagi terpisah daripada tanggungjawab sosial.
Pengurusan Pekerja Boleh Jadi Mencabar Tanpa MySyarikat!
Sebagai majikan, menguruskan pelbagai jenis pekerja boleh menjadi tugas yang rumit. Tanpa sistem yang teratur, risiko salah pengiraan, rekod bercelaru, atau ketidakpatuhan terhadap polisi adalah tinggi.
Perkenalkan MySyarikat, sistem HRMS (Human Resource Management System) automasi yang membantu majikan:
- Mengautomasikan tugasan: Semua tugasan direkodkan secara digital untuk memudahkan semakan.
- Menguruskan pengurusan secara online: Sebarang tugasan kini boleh diakses dengan satu klik.
- Memastikan pematuhan: Sistem direka untuk mematuhi undang-undang kerja di Malaysia.
Tidak kira sama ada anda majikan SME atau syarikat besar, MySyarikat adalah penyelesaian lengkap untuk pengurusan sumber manusia anda!
Mari BOOK DEMO untuk mendapatkan sistem MySyarikat sekarang!
